Czy mikroplastiki znajdują się w wodzie pitnej?

Mikroplastiki pod lupą UE – nowe regulacje dotyczące jakości wody pitnej

W odpowiedzi na narastające dowody dotyczące obecności mikroplastików w wodzie i ich potencjalnego wpływu na zdrowie ludzi, Unia Europejska podjęła działania mające na celu zwiększenie kontroli nad tym zagrożeniem. Chociaż wiedza naukowa wciąż jest w fazie rozwoju, niektóre badania sugerują, że mikrocząstki plastiku mogą przenikać do organizmu przez układ pokarmowy i oddechowy, a ich obecność w wodzie pitnej staje się coraz większym wyzwaniem dla organów odpowiedzialnych za zdrowie publiczne.

Zgodnie z Dyrektywą (UE) 2020/2184 w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, państwa członkowskie zostały zobowiązane do oceny potencjalnych zagrożeń związanych z tzw. nowo pojawiającymi się zanieczyszczeniami – w tym mikroplastikami. Jeśli na podstawie tej oceny uznają je za istotne dla zdrowia publicznego, powinny wdrożyć odpowiednie działania, w tym monitorowanie.

Unijne standardy oznaczania mikroplastików w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi

Ważnym krokiem w realizacji tej dyrektywy jest także opublikowana Decyzja Wykonawcza Komisji (UE) 2024/1441, która określa metodyki wykrywania mikroplastików w wodzie. Dokument ten ma na celu ujednolicenie podejścia do analizy mikrocząstek w systemach zaopatrzenia w wodę i wspiera państwa członkowskie w ich obowiązkach wynikających z dyrektywy.

Zgodnie z decyzją, oznaczenia powinny obejmować mikrocząstki o rozmiarach od około 20 mikrometrów (µm) do 5 milimetrów (mm) oraz włókna syntetyczne do 15 mm długości. Zalecana procedura opiera się na:

Filtracji kaskadowej, czyli przepuszczaniu próbki wody przez zestaw filtrów o różnych prześwitach w celu wyłapania cząstek i włókien o zróżnicowanym rozmiarze,

Analizie mikroskopowej do określenia liczby, wielkości i kształtu cząstek (np. mikroskopia cyfrowa lub optyczna),

Identyfikacji rodzaju tworzywa sztucznego za pomocą spektroskopii w podczerwieni (FTIR) lub mikrospektroskopii Ramana,

Termoanalizie, takiej jak piroliza połączona z chromatografią gazową i spektrometrią mas (Py-GC-MS) – wykorzystywanej do oceny masy i składu polimerów (bez wskazywania liczby i rozmiaru cząstek).

Dodatkowo decyzja zaleca klasyfikowanie wyników według rozmiaru, kształtu (np. włókna, fragmenty, granulki) oraz składu chemicznego (np. PET, PE, PS), co ma zapewnić spójność raportowania między krajami UE.

Dzięki tym regulacjom Unia Europejska zmierza w stronę bardziej świadomego zarządzania ryzykiem związanym z mikroplastikami – i choć proces ten jest nadal we wczesnej fazie, stanowi ważny sygnał dla sektora ochrony zdrowia, środowiska i przemysłu wodociągowego. Wdrożenie jednolitej metodologii pomiarowej to pierwszy krok do wypracowania standardów bezpieczeństwa, które w przyszłości mogą objąć również limity dopuszczalne.